महिला सक्षमीकरण आणि गावविकासाची वाटचाल : कुऱ्हाड गावाच्या सरपंच कविता महाजन यांचे प्रेरणादायी कार्य

राजेंद्र खैरनार मुख्य संपादक सत्य शोध न्युज 

कुर्‍हाड खुर्द येथील सरपंच कविता प्रदीप महाजन या आपल्या धडाडीच्या, सुशिक्षित आणि आत्मविश्वासपूर्ण नेतृत्वामुळे सध्या विशेष चर्चेत आहेत. गेल्या तीन वर्षांपासून त्यांनी सरपंच पदाची जबाबदारी अत्यंत यशस्वीपणे पार पाडत गावाच्या सर्वांगीण विकासासाठी सातत्याने प्रयत्न केले आहेत. नियोजनबद्ध काम, लोकसहभाग आणि विकासाबद्दलची प्रामाणिक तळमळ यामुळे त्यांच्या कार्याला ग्रामस्थांकडून मोठा प्रतिसाद मिळत आहे.

गावाच्या विकासासाठी त्यांनी विविध क्षेत्रांमध्ये ठोस पावले उचलली आहेत. विशेषतः महिलांच्या सक्षमीकरणावर त्यांनी अधिक भर दिला आहे. महिलांना स्वावलंबी बनविण्यासाठी त्यांनी महिला कौशल्य विकास प्रशिक्षण उपक्रम सुरू केला. या प्रशिक्षणाद्वारे महिलांना शिवणकाम, लघुउद्योग, हस्तकला, उद्योजकता यांसारख्या कौशल्यांचे मार्गदर्शन दिले जात आहे. त्यामुळे अनेक महिलांना स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्याची प्रेरणा मिळाली आहे. बचत गटांच्या माध्यमातून महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठीही त्या सातत्याने प्रोत्साहन देत आहेत. या उपक्रमांमुळे गावातील अनेक महिलांना स्वाभिमानाने उभे राहण्याची नवी दिशा मिळाली आहे.

महिला दिनानिमित्तही त्यांनी समाजात एक आदर्श निर्माण करणारा उपक्रम राबविला. एकत्र कुटुंब पद्धतीतील ज्येष्ठ महिलांचा सन्मान करून त्यांनी महिलांच्या योगदानाला मानाचा मुजरा दिला. समाजातील ज्येष्ठ महिलांनी आयुष्यभर कुटुंब आणि समाजासाठी केलेल्या त्यागाचा गौरव करण्यामागे त्यांची सामाजिक जाणीव आणि संवेदनशीलता दिसून येते. त्यांच्या मते, “प्रत्येक महिला आत्मनिर्भर असावी, आत्मविश्वासाने जगावी आणि स्वतःच्या पायावर उभी राहावी; कारण महिलांचा विकास म्हणजेच समाजाच्या प्रगतीची खरी गुरुकिल्ली आहे.”

शिक्षणाच्या क्षेत्रातही त्यांनी महत्त्वपूर्ण काम केले आहे. “शिक्षण हे वाघिणीचे दूध आहे” या विचाराने प्रेरित होऊन गावातील प्रत्येक मुलाला दर्जेदार आणि आधुनिक शिक्षण मिळावे यासाठी त्यांनी पुढाकार घेतला आहे. गावातील मराठी व उर्दू शाळांना ‘बोलकी शाळा’ संकल्पनेअंतर्गत विकसित करण्यात आले आहे. शाळांमध्ये शैक्षणिक वातावरण अधिक समृद्ध व्हावे यासाठी विविध शैक्षणिक साहित्य, उपक्रम आणि तांत्रिक साधनांचा वापर करण्यात येत आहे. याशिवाय गावातील अंगणवाड्यांचे डिजिटलीकरण करण्यात आले असून बालकांच्या शिक्षण व विकासासाठी आधुनिक पद्धतींचा अवलंब केला जात आहे.

आरोग्याच्या क्षेत्रातही त्यांनी विशेष लक्ष दिले आहे. आशा सेविका, अंगणवाडी सेविका आणि आरोग्य विभागाच्या सहकार्याने गावात महिला व बालकांच्या आरोग्याबाबत जनजागृती मोहीम राबविण्यात येत आहे. गर्भवती महिलांची तपासणी, लसीकरण, पोषण आहार, तसेच विविध आजारांबाबत प्रतिबंधात्मक उपाययोजना याबाबत ग्रामस्थांना मार्गदर्शन केले जात आहे. आरोग्यदायी समाज घडविण्यासाठी हे उपक्रम अत्यंत महत्त्वाचे ठरत आहेत.

या सर्व विकासकामांमध्ये त्यांना त्यांच्या पती डॉ. प्रदीप दिनकर महाजन यांचीही पावलोपावली भक्कम साथ मिळत आहे. त्यांच्या सहकार्यामुळे अनेक उपक्रम अधिक प्रभावीपणे राबविता येत असल्याचे त्या नमूद करतात.

सरपंच कविता महाजन यांचे म्हणणे आहे की, “आतापर्यंत झालेले काम ही केवळ सुरुवात आहे. गावाच्या सर्वांगीण विकासासाठी अजून बरीच कामे करायची आहेत. सध्या फक्त सुमारे २० टक्केच काम पूर्ण झाले असून पुढील काळात शिक्षण, आरोग्य, स्वच्छता, महिला सक्षमीकरण आणि पायाभूत सुविधांच्या विकासावर अधिक भर दिला जाणार आहे.”

त्यांच्या दूरदृष्टीपूर्ण नेतृत्वामुळे कुर्‍हाड खुर्द गावात सकारात्मक बदलाची नवी नांदी झाली आहे. शिक्षण, आरोग्य, महिला सक्षमीकरण आणि सामाजिक एकात्मता या क्षेत्रांमध्ये गाव हळूहळू प्रगतीच्या दिशेने वाटचाल करत असल्याचे चित्र दिसून येत आहे. त्यांच्या कार्यामुळे गावातील तरुण पिढी आणि महिलांमध्ये नवा आत्मविश्वास निर्माण झाला असून समृद्ध, सक्षम आणि प्रगत गाव घडविण्याचा मार्ग अधिक भक्कम होत आहे.