बंजारा-मराठी भाषेतील दुवा ठरणार हस्तपुस्तिका; मुख्याध्यापक संजू राठोड यांचा उपक्रम कौतुकास्पद

राजेंद्र खैरनार मुख्य संपादक सत्य शोध न्यूज चॅनल

जळगाव : ग्रामीण भागातील तसेच बंजारा भाषिक विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणात येणाऱ्या अडचणी लक्षात घेऊन जि. प. शाळा नाचनखेडा ता. पाचोरा येथील मुख्याध्यापक संजू भावसिंग राठोड यांनी "बंजारा भाषिक विद्यार्थ्यांना मराठी भाषेतून शिकवताना शिक्षकांना येणाऱ्या अडचणी व उपाय शिक्षक हस्तपुस्तिका" हे महत्त्वपूर्ण पुस्तक तयार केले आहे. या पुस्तकाचे प्रकाशन जळगाव येथे उत्साहात संपन्न झाले.

या पुस्तकाचे प्रकाशन जळगाव जिल्हा परिषदेच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी Meenal Karnwal (मीनल करनवाल) मॅडम यांच्या हस्ते करण्यात आले. या प्रसंगी District Institute of Education and Training (डाएट) जळगावची टीम तसेच जि. प. जळगाव येथील शिक्षण विभागातील सर्व अधिकारी उपस्थित होते. कार्यक्रमात उपस्थित मान्यवरांनी या पुस्तकाच्या उपयुक्ततेबद्दल समाधान व्यक्त केले.

ग्रामीण भागातील बंजारा समाजातील अनेक विद्यार्थी घरी बंजारा भाषा वापरतात. त्यामुळे शाळेत मराठी माध्यमातून शिक्षण घेताना त्यांना भाषेच्या अडचणींचा सामना करावा लागतो. यामुळे विद्यार्थ्यांना धडे समजणे, वाचन-लेखन करणे किंवा शिक्षकांशी संवाद साधणे कठीण जाते. परिणामी विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीवरही त्याचा परिणाम होतो.

या पार्श्वभूमीवर शिक्षकांना अध्यापन करताना कोणत्या अडचणी येतात आणि त्या अडचणींवर कोणते उपाय करता येतील, याचा सखोल अभ्यास करून संजू राठोड यांनी ही शिक्षक हस्तपुस्तिका तयार केली आहे. या पुस्तकात शिक्षकांसाठी विविध अध्यापन पद्धती, उपक्रम, उदाहरणे तसेच विद्यार्थ्यांना समजण्यास सोपे होईल असे मार्गदर्शन दिलेले आहे.

या पुस्तकाचे विशेष वैशिष्ट्य म्हणजे यात सुमारे 1100 मराठी व बंजारा शब्दांचा शब्दसंग्रह (शब्दकोश) देण्यात आला आहे. हा शब्दसंग्रह शिक्षकांसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे. कारण यामुळे शिक्षकांना बंजारा भाषिक विद्यार्थ्यांशी अधिक प्रभावी संवाद साधणे शक्य होणार आहे. विद्यार्थ्यांना मराठी शब्दांचा अर्थ त्यांच्या मातृभाषेत समजावून सांगणे सोपे होईल आणि त्यामुळे शिक्षण प्रक्रिया अधिक सुलभ होईल.

या हस्तपुस्तिकेमध्ये विद्यार्थ्यांच्या भाषिक अडचणी कमी करण्यासाठी विविध उपक्रम, खेळ, उदाहरणे तसेच व्यवहारातील साधे शब्द वापरण्याचे मार्गदर्शनही देण्यात आले आहे. त्यामुळे शिक्षकांना वर्गात अध्यापन करताना अधिक परिणामकारक पद्धतीने विद्यार्थ्यांना शिकवता येईल.

या पुस्तकामध्ये केवळ शिक्षणावरच भर न देता "बंजारा परंपरेचे रक्षण व शिक्षणाची प्रगती" हा महत्त्वाचा संदेशही देण्यात आला आहे. विद्यार्थ्यांना त्यांच्या संस्कृतीचा अभिमान वाटावा तसेच आधुनिक शिक्षणाच्या माध्यमातून त्यांची प्रगती व्हावी, हा उद्देश या पुस्तकातून स्पष्टपणे मांडण्यात आला आहे.

कार्यक्रमात उपस्थित मान्यवरांनी संजू राठोड यांच्या या उपक्रमाचे मनापासून कौतुक केले. ग्रामीण भागातील व बंजारा समाजातील विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणासाठी हे पुस्तक अत्यंत उपयुक्त ठरेल, असे मत त्यांनी व्यक्त केले. तसेच शिक्षकांना अध्यापन करताना येणाऱ्या अडचणी कमी करण्यासाठीही हे पुस्तक मार्गदर्शक ठरेल, असेही सांगण्यात आले.

शिक्षण क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या शिक्षकांनी अशा प्रकारचे संशोधन व लेखन करणे ही अत्यंत अभिमानाची बाब असल्याचेही मान्यवरांनी नमूद केले. या पुस्तकामुळे बंजारा भाषिक विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणात सकारात्मक बदल घडून येईल, असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला.

या प्रसंगी उपस्थित अधिकारी, शिक्षक व मान्यवरांनी संजू राठोड यांना पुढील शैक्षणिक कार्यासाठी शुभेच्छा दिल्या.